ಗಂಡನನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ಎಷ್ಟೋ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಇದು ನಿಜಕ್ಕೂ ಬೆಳಕಿನಂತಹ ಸುದ್ದಿ. “ನನ್ನ ಗಂಡ ತೀರಿಕೊಂಡಾಗ ಮಾವ ಬದುಕಿರಲಿಲ್ಲ, ಹಾಗಾಗಿ ನನಗೆ ಅವರ ಆಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಲು ಕೇಳುವ ಹಕ್ಕಿಲ್ಲವಾ?” ಎಂಬ ಆತಂಕದಲ್ಲಿದ್ದ ಅದೆಷ್ಟೋ ಸೊಸೆಯಂದಿರಿಗೆ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಅಭಯ ನೀಡಿದೆ. ದೇಶದ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ನೀಡಿದ ಈ ತೀರ್ಪು ಮಹಿಳಾ ಹಕ್ಕುಗಳ ಪರವಾದ ದೊಡ್ಡ ದನಿಯಾಗಿದೆ.
ಏನಿದು ಪ್ರಕರಣ? ಗೊಂದಲವಿದ್ದದ್ದು ಎಲ್ಲಿ?
ಭಾರತೀಯ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ, ಸೊಸೆ ವಿಧವೆಯಾದರೆ ಆಕೆಗೆ ಮಾವನ ಕಡೆಯಿಂದ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಂಬಲ ಸಿಗುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ. ಆದರೆ, ಇಲ್ಲೊಂದು ಜಟಿಲವಾದ ಕಾನೂನು ಪ್ರಶ್ನೆ ಎದ್ದಿತ್ತು:
- ಹಳೆಯ ವಾದ: ಮಾವ ಬದುಕಿದ್ದಾಗಲೇ ಮಗ ತೀರಿಕೊಂಡರೆ ಸೊಸೆಗೆ ಜೀವನಾಂಶ ಸಿಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ, “ಒಂದು ವೇಳೆ ಮಾವ ಮೊದಲು ತೀರಿಕೊಂಡು, ಆ ನಂತರ ಮಗ (ಸೊಸೆಯ ಗಂಡ) ತೀರಿಕೊಂಡರೆ, ಆ ಸೊಸೆಗೆ ಮಾವನ ಆಸ್ತಿಯಿಂದ ಜೀವನಾಂಶ ಕೇಳುವ ಹಕ್ಕಿಲ್ಲ” ಎಂದು ಕೆಲವರು ವಾದಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.
ಈ ವಾದವೇ ಅದೆಷ್ಟೋ ವಿಧವೆಯರನ್ನು ಅತಂತ್ರ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಳ್ಳುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಗೊಂದಲವನ್ನು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಈಗ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಪರಿಹರಿಸಿದೆ.
ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನೀಡಿದ ಖಡಕ್ ತೀರ್ಪು ಇಲ್ಲಿದೆ:
ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳಾದ ಪಂಕಜ್ ಮಿತ್ತಲ್ ಮತ್ತು ಎಸ್.ವಿ.ಎನ್ ಭಟ್ಟಿ ಅವರಿದ್ದ ಪೀಠವು ಈ ಕುರಿತು ಸ್ಪಷ್ಟ ಆದೇಶ ನೀಡಿದೆ.
- ಸಮಯ ಮುಖ್ಯವಲ್ಲ, ಸಂಬಂಧ ಮುಖ್ಯ: ಸೊಸೆಯ ಗಂಡ ಯಾವಾಗ ತೀರಿಕೊಂಡರು (ಮಾವನ ಸಾವಿನ ಮುಂಚೆಯೋ ಅಥವಾ ನಂತರವೋ) ಎಂಬುದು ಇಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಲ್ಲ. ಆಕೆ ವಿಧವೆಯಾಗಿದ್ದಾಳೆ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿದ್ದಾಳೆ ಎಂದಾದರೆ, ಆಕೆಗೆ ಮಾವನ ಆಸ್ತಿಯಿಂದ ಜೀವನಾಂಶ (Maintenance) ಪಡೆಯುವ ಸಂಪೂರ್ಣ ಹಕ್ಕಿದೆ.
- ತಾಂತ್ರಿಕ ಕಾರಣ ಕೊಡುವಂತಿಲ್ಲ: ಕೇವಲ ಸಾವಿನ ಸಮಯದಂತಹ ಸಣ್ಣ ತಾಂತ್ರಿಕ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಅಸಹಾಯಕ ಮಹಿಳೆಗೆ ಜೀವನಾಂಶ ನಿರಾಕರಿಸುವುದು ಎಂದರೆ ಆಕೆಯನ್ನು ಬಡತನಕ್ಕೆ ದೂಡಿದಂತೆ. ಇದು ಸಂವಿಧಾನ ಬಾಹಿರ ಎಂದು ಕೋರ್ಟ್ ಗರಂ ಆಗಿದೆ.
ಮನುಸ್ಮೃತಿಯಿಂದ ಇಂದಿನ ಕಾನೂನಿನವರೆಗೆ: ಕೋರ್ಟ್ ಹೇಳಿದ್ದೇನು?
ತೀರ್ಪು ನೀಡುವಾಗ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಪ್ರಾಚೀನ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಕಾನೂನು ಎರಡನ್ನೂ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದೆ:
- ನೈತಿಕ ತಳಹದಿ (ಮನುಸ್ಮೃತಿ): “ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ತಂದೆ-ತಾಯಿ, ಸದ್ಗುಣಿಯಾದ ಹೆಂಡತಿ ಮತ್ತು ಅಪ್ರಾಪ್ತ ಮಗನನ್ನು ಎಂತಹ ಕಷ್ಟದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲೂ ತ್ಯಜಿಸಬಾರದು, ಅವರನ್ನು ಪೋಷಿಸುವುದು ಕರ್ತವ್ಯ” ಎಂಬ ಮನುಸ್ಮೃತಿಯ ತತ್ವವನ್ನು ಕೋರ್ಟ್ ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿದಿದೆ.
- ಕಾನೂನಿನ ರಕ್ಷಣೆ (ಹಿಂದೂ ಕಾಯ್ದೆ): ‘ಹಿಂದೂ ದತ್ತು ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಕಾಯ್ದೆ-1956’ ರ ಸೆಕ್ಷನ್ 22 ರ ಪ್ರಕಾರ, ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಮೃತಪಟ್ಟಾಗ, ಆತನ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಗಳು, ಮೃತನನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದ್ದವರನ್ನು (ವಿಧವೆ ಸೊಸೆ ಸೇರಿದಂತೆ) ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಬಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ.
ಈ ತೀರ್ಪಿನ ನೇರ ಪರಿಣಾಮವೇನು?
ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಯಾವುದೇ ವಿಧವೆ ಸೊಸೆ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಕಷ್ಟದಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ಆಕೆ ತನ್ನ ಮಾವನ (Father-in-law) ಪಿತ್ರಾರ್ಜಿತ ಆಸ್ತಿಯಿಂದ ಜೀವನಾಂಶವನ್ನು ಹಕ್ಕಿನಿಂದ ಕೇಳಬಹುದು. ಆಸ್ತಿ ಪಡೆದವರು ಆಕೆಯನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲೇಬೇಕು. ಇದು ಮಹಿಳೆಯರ ಆರ್ಥಿಕ ಭದ್ರತೆಗೆ ಸಿಕ್ಕ ದೊಡ್ಡ ಜಯವಾಗಿದೆ.
ಗಮನಿಸಿ: ಈ ಐತಿಹಾಸಿಕ ತೀರ್ಪಿನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಅಂಶವೆಂದರೆ, ಸೊಸೆ ವಿಧವೆಯಾದ ಸಮಯ ಇಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಲ್ಲ. ಮಾವ ಬದುಕಿದ್ದಾಗಲೀ ಅಥವಾ ಮಾವ ತೀರಿಕೊಂಡ ಮೇಲಾಗಲೀ, ಆಕೆ ವಿಧವೆಯಾದರೆ ಮಾವನ ಆಸ್ತಿಯಿಂದ ಜೀವನಾಂಶ (Maintenance) ಪಡೆಯುವ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಹಕ್ಕು ಆಕೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ.
Mahesh is the founder and editor of Vidyamana.com, a Kannada website dedicated to news, technology updates, and cultural content. With 5 years of experience in digital journalism, he is passionate about providing accurate, engaging, and useful information to his readers.
Mahesh believes in making knowledge accessible to everyone and enjoys exploring new topics, sharing insights, and connecting with the community. His work focuses on regional news, technology trends, and cultural stories that matter to Kannada-speaking audiences.
When not writing or editing, Mahesh enjoys reading, learning about new digital tools, and engaging with his readers to better understand their interests and needs.
Connect with Mahesh
Email: [email protected]
Twitter: @MaheshVidyamana
